Wol uit de Pyreneeën

Schapen werden enkele duizenden jaren geleden in de Pyreneeën geïntroduceerd en speelden al snel een vooraanstaande rol in de geschiedenis van de mensheid. Als leveranciers van de melk die nodig is voor de productie van boter en kaas, en als bron van vlees voor de meer gedrongen rassen, vonden de schapen al snel hun plaats in de families in de Pyreneeën.

In het voorjaar trekken ze naar de hooggelegen weiden, vanwaar ze elke herfst weer naar beneden komen; tussendoor worden ze van hun vacht ontdaan: het gebruik van wol als textielvezel gaat terug tot de bronstijd en al meer dan twintig eeuwen geleden werd er in de Pyreneeën geweven! Wol werd toegevoegd aan vlas en hennep, twee planten die ook werden gebruikt voor het vervaardigen van stevige kleding die bestand was tegen slecht weer en kou.

Zodra het kostbare materiaal is verzameld, wordt het zorgvuldig gewassen, gekaard (het woord „kaarden“ is afgeleid van „distel“, een wilde plant met stevige doornen die als natuurlijke kammen dienen om de wolvezels te ontwarren en luchtig te maken), gesponnen en tot strengen of bollen verwerkt voordat het wordt gebreid. Traditioneel worden deze taken thuis uitgevoerd en zijn ze voorbehouden aan vrouwen of ouderen die nauwelijks meer naar het veld gaan.

De wol werd ook gesorteerd voor toekomstig gebruik: de witste wol werd gebruikt voor het vervaardigen van lakens en chique kleding, terwijl de meer bruine of zwarte tinten bestemd waren voor de productie van meer functionele kleding: baretten, sokken, matrassen en dekens die minder verfijnd maar niet minder warm waren. Voor hemden en onderkleding gaf men de voorkeur aan vlas, waarvan de teelt wijdverspreid was in de centrale Pyreneeën (en met name rond Lourdes), zozeer zelfs dat men de Bigorre vroeger „het Blauwe Land“ noemde, vanwege de blauwe kleur van de vlasbloemen.

Na een gouden eeuw aan het einde van de 19e eeuw, toen de wolproductie uit de Pyreneeën in bepaalde gemeenten van de Piémont (Saint Gaudens, Pau, Oloron, Bagnères-de-Bigorre, Bruges, Pontacq…), verdween deze activiteit aan het einde van de Tweede Wereldoorlog bijna volledig.

Toch komt het gebruik ervan geleidelijk weer op de voorgrond: wol is immers een natuurlijk, isolerend en duurzaam materiaal dat talrijke eigenschappen bezit die tegenwoordig zeer gewild zijn, in tegenstelling tot synthetische materialen. De productie, die altijd lokaal is geweest en waaraan het de naam „wollen kleding uit de Pyreneeën“ te danken heeft, is nu een aanzienlijke troef in het tijdperk van „made in France“ en de waardering voor lokale producenten.

De wol uit de Pyreneeën, of deze nu nog op de rug van de schapen zit die u tijdens uw wandelingen tegenkomt, of verwerkt is tot vilt voor de vervaardiging van traditionele baretten, heeft nog heel wat verhalen te vertellen…